Een ransomware-aanval gebeurt niet alleen bij grote bedrijven en ook MKB-organisaties, zorginstellingen en IT-dienstverleners worden dagelijks geconfronteerd met aanvallen waarbij data wordt versleuteld, systemen uitvallen en bedrijfsprocessen stil komen te liggen.
Stel even de volgende vragen aan jezelf:
“Hoe voorkomen wij een ransomware-aanval?”
“Hoe snel kunnen wij herstellen als het toch gebeurt?”
Ransomware draait niet alleen om voorkomen
Veel organisaties richten zich vooral op preventie:
-
- antivirussoftware;
-
- firewalls;
-
- MFA;
-
- endpoint security;
-
- awareness trainingen.
En terecht, want peventie blijft belangrijk. Zelfs met de beste beveiligingsmaatregelen bestaat er geen garantie dat een organisatie nooit wordt getroffen. Cybercriminelen worden steeds slimmer en aanvallen worden steeds geavanceerder.
Daarom kijken volwassen organisaties verder dan alleen voorkomen. Zij richten zich ook op:
-
- detectie;
-
- respons;
-
- herstel;
-
- continuïteit.
De grootste vraag tijdens een incident
Wanneer een ransomware-aanval plaatsvindt, ontstaan vaak direct dezelfde vragen:
-
- Welke systemen zijn getroffen?
-
- Welke data is nog beschikbaar?
-
- Kunnen wij onze back-ups gebruiken?
-
- Hoe snel kunnen medewerkers weer werken?
-
- Wie neemt beslissingen tijdens een incident?
-
- Hebben wij klanten en partners geïnformeerd?
Wanneer deze antwoorden ontbreken, ontstaat vaak chaos op het moment dat snelheid juist essentieel is.
Back-ups zijn belangrijk. Herstelbaarheid nog belangrijker.
Een veelgemaakte fout is denken:“Wij hebben back-ups, dus wij zijn veilig.”, maar een back-up alleen is geen garantie. Belangrijke vragen zijn:
-
- Worden back-ups regelmatig getest?
-
- Zijn back-ups beschermd tegen ransomware?
-
- Zijn back-ups gescheiden van de productieomgeving?
-
- Hoe lang duurt herstel?
-
- Welke systemen moeten als eerste worden hersteld?
Een organisatie is pas echt voorbereid wanneer zij weet dat herstel daadwerkelijk werkt.
Waarom ISO 27001 en NEN 7510 hier aandacht aan besteden
Ransomware raakt direct aan verschillende onderdelen binnen informatiebeveiligingsnormen zoals ISO 27001 en NEN 7510. Denk bijvoorbeeld aan:
-
- incidentmanagement;
-
- bedrijfscontinuïteit;
-
- back-upbeheer;
-
- toegangsbeveiliging;
-
- risicoanalyses;
-
- herstelprocedures.
Deze normen kijken niet alleen naar welke beveiligingsmaatregelen aanwezig zijn, maar vooral of organisaties aantoonbaar grip hebben op risico’s.
De rol van een incident response plan
Een incident response plan klinkt misschien als iets voor grote organisaties, maar juist het MKB heeft hier veel voordeel bij. Een goed plan beschrijft bijvoorbeeld:
-
- wie verantwoordelijk is tijdens een incident;
-
- welke stappen moeten worden genomen;
-
- wie wordt geïnformeerd;
-
- hoe systemen veilig worden hersteld;
-
- hoe communicatie richting klanten verloopt.
Want tijdens een cyberincident wil je niet voor het eerst nadenken over de aanpak.
Testen maakt het verschil
Veel organisaties hebben procedures op papier, maar hebben deze nooit getest. Een simpele oefening kan al veel inzicht geven: “Stel dat morgen al onze systemen niet beschikbaar zijn. Wat doen we dan?” Door scenario’s te testen ontdek je:
-
- waar afhankelijkheden zitten;
-
- welke processen kritisch zijn;
-
- welke informatie ontbreekt;
-
- waar verbeterpunten liggen.
Dit soort oefeningen worden ook steeds belangrijker binnen compliance en normen zoals ISO 27001 en NEN 7510.
Ransomware-proof bestaat niet zonder voorbereiding
Volledig voorkomen dat een cyberaanval plaatsvindt, is onmogelijk, maar organisaties kunnen wel zorgen dat zij:
-
- sneller reageren;
-
- schade beperken;
-
- sneller herstellen;
-
- klanten beter informeren;
-
- bedrijfscontinuïteit behouden.
Cyberweerbaarheid draait daarom niet alleen om beveiliging. Het draait om voorbereid zijn wanneer beveiliging tekortschiet.
Conclusie
Want op het moment dat ransomware toeslaat, is er geen tijd meer voor beleid, documenten of overlegstructuren. Dan telt alleen nog voorbereiding die al eerder is getest en precies daar zit het verschil tussen organisaties die snel herstellen… en organisaties die dagen of weken stilvallen.
Meer weten over ransomware? Check dan het artikel van het NCSC.